Landgoed Lage

Een eigenzinnig stukje Nederlands bezit in Duitsland. Met sporen van een roerig verleden. Thans omgeven door een rustig en jong ogend, agrarisch landschap.

Op oale groond

 

Negen eeuwen geleden
Het landgoed omvat momenteel 255 hectare. Daarop bevinden zich onder andere het Herrenhaus met kasteelruïne, de watermolen met de Teestube en de Kommiezenhuuzen. Lage wordt al in 1127 genoemd; Twickels landgoed ligt op zogeheten ‘oale groond’.

 

Troepen blazen burcht op
In 1346 kocht de bisschop van Utrecht Jan van Arkel de burcht van Lage. Hij gebruikte het slot als bolwerk ter verdediging van het Oversticht {het huidige Overijssel}. In 1528 nam keizer Karel V het wereldlijk gezag over en kwam Lage in zijn bezit. Het kasteel van Lage is herhaalde malen verwoest, het laatst in 1626. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog koos de heer van Lage de zijde van de Spanjaarden, die de burcht als uitvalsbasis gebruikten. Dit uiteraard tot ongenoegen van de Staatse {Nederlandse} troepen, die het kasteel innamen en in de lucht lieten vliegen. Sindsdien is het een ruïne gebleven; de dikke muren zijn overgroeid met klimop.

 

Lucratieve vrijstaat
In 1638 kocht de toenmalige bezitter van Twickel, Johan van Raesfelt, de Heerlijkheid Lage. Bij de Vrede van Westfalen in 1648, toen de grenzen van Europa opnieuw werden getrokken, werd Lage vergeten. Hierdoor werd de 630 hectare grote Heerlijkheid een zelfstandig staatje met een eigen rechtspraak. Het hoefde noch aan Overijssel noch aan de graafschap Bentheim belasting te betalen. Deze situatie bleef tot 1803 voortbestaan.

 

Vrouwe van Twickel bouwt Herrenhaus en kerk
Na het overlijden van Adolf Hendrik van Raesfelt kreeg zijn vrouw Amadea van Flodorff  de Heerlijkheid als weduwengoed. In 1686 liet zij naast de kasteelruïne een huis bouwen, dat zij kon bewonen als zij in Lage verbleef. Dit huis staat bekend als het Herrenhaus.
Amadea wist van aanpakken: in 1687 liet zij de kerk van Lage bouwen. Boven de ingang aan de zuidzijde herinnert een wapensteen van het echtpaar Van Raesfelt-Van Flodorff aan de stichting. Twickel verplichtte zich de kosten van de kerk en de dominee te zullen betalen. Daartegenover stond dat Twickel inspraak kreeg bij het benoemen van een nieuwe dominee. Pas in 1978 deed Twickel van dit recht afstand. Tot in het begin van de twintigste eeuw werd er in het Nederlands gepreekt en ook de teksten op de grafstenen en op de kerkmuur werden in het Nederlands gesteld. Toen de kerk besloot naar het Duits over te gaan was men kennelijk zo aan de vertrouwde liederen gewend, dat men die in het Nederlands bleef zingen.

De ruïne van burcht Lage..

..met iets verderop de kerk,..

..de watermolen en het Herrenhaus

Watermolen
Nabij de kerk en het Herrenhaus staat een dubbele watermolen, die zowel olie kan slaan als graan kan malen. Op deze plek staat al sinds 1270 een watermolen, de huidige stamt uit 1672. De watermolen wordt gevoed door de Alte Dinkel. De hoofdstroom van de Dinkel wordt sinds 1931 om het dorp geleid, waardoor de molen te weinig water krijgt om nog goed te kunnen malen.
Naast de molen ligt de voormalige molenaarswoning. Tot voor kort was hier de Grafschafter Teestube gevestigd, een horeca etablissement met tuinterras aan de Dinkel {Geïnteresseerden in huur van deze locatie kunnen contact opnemen met de Rentmeesterij van Twickel}.

 

Kommiezen 
De zes identieke huizen aan de Eichenallee zijn de ‘Kommiezenhuuzen’ uit omstreeks 1850. Aanvankelijk waren ze bestemd voor personeel van de heren van Lage, later woonden er tot aan de Eerste Wereldoorlog douaniers. Ze hielden de smokkelaars in de smiezen. ‘Kommiezen’ verwijst naar douane, vandaar de naam.

ZIEN & DOEN

Ommetje door Lage
Vanaf de kerk in Lage is een gemarkeerde kleine wandeling van 1,5 kilometer uitgezet. Deze voert onder meer langs de Eichenallee met zijn zes Kommiezenhuuzen.

 

Op de trappers langs Lage en Brecklenkamp
Wie meer wil zien: u kunt een fietsroute maken door het grensgebied van het Duitse Lage en het Nederlandse Brecklenkamp. In de uitgave ‘Fietsen met Twickel’ staat daartoe een leuke rit ‘Lage en Brecklenkamp’. Deze start bij de kerk in Lage en voert in een ronde van 25 kilometer langs de bezienswaardigheden. In het fietsboekje zijn 10 routes over Twickels landgoederen opgenomen, elk voorzien met informatie over geschiedenis, bezienswaardigheden en de horeca onderweg.

Kommiezenhuuzen aan de Eichenallee

Het omliggende landschap oogt ‘jong’

Ooit de woning van de molenaar

BEHEER & CONTACT

Vroeger werden de Twickelbezittingen in Lage en Brecklenkamp {ligging, zie kaart Locatie landgoederen} als één landgoed beheerd vanuit het Forsthaus naast de watermolen van Lage. Thans gebeurt dat vanuit de Rentmeesterij Twickel in Delden {Twickelerlaan 6, 7495 VG Ambt Delden | +31 74 376 13 09}. De zorg voor het landgoed is in handen van beheerder Jasper de Groot {degroot@twickel.org  | +31 6 11 51 24 51}.

 

Melding maken – er is iets aan de hand
Ziet u iets op ons landgoed, in onze bossen en natuurterreinen, zoals brand, een dier in nood, vuildump of andere verdachte zaken? Iets kapot, obstakels op de weg, of overlast? Meld het aan onze beheerder en vul daartoe s.v.p. het meldingsformulier in.

 

Goed om te weten, regels voor baas met hond
Op ons landgoed mag u wandelen en fietsen over de wegen en paden, volgens de openstellingsregels vermeld op de zwarte bordjes bij de ingangen van het terrein. De hond mag mee, mits aangelijnd; lees over onze bezoekregels voor baas met hond.

EN VERDER…
  • Literatuur: Lage Geschichte und Geschichten. A. Brei. 2008
  • Literatuur: De kerk te Lage. Over Twickel en Lage. Die Kirche zu Lage. Uber Twickel und Lage. H.B.J. Durville. Bulletin Stichting Drents-Overijsselse kerken, nr. 22, 2000
  • Tip: voor meer info, raadpleeg in het digitale archief Twickelblad.nl de categorie over Lage.